محتوا محتوا



نخل چوبی میدان امیر چخمق یزد به عنوان قدیمی ترین چوب طبیعی ایران با 450 سال عمر متعلق به عصر صفوی و به پناهگاه حیدری ها معروف است.

به گزارش صبح تفت به نقل از یزد رسا؛ «نخل‌گردانی» آیین سنتی است که در شهر یزد از قدیم‌الایام در روز عاشورا برگزار می‌شد. این آیین از جمله آداب مرسوم محرم در شهرهای کویری ازجمله یزد است كه به معناى تشيیع پيكر پاك سرور شهيدان در روز عاشوراست.

مردم یزد برای روز عاشورا نخل را با لوازم و اشیا و زیورآلاتی مزین می‌کنند. این کار از ابتدای محرم تا تاسوعا زمان می‌برد. هر عنصری در تزیینات نخل نمادی از یکی از یاران امام حسین(ع) در روز عاشوراست؛ به‌عنوان مثال پارچه سیاهی که دور تا دور نخل می‌پیچند، نمادی از پارچه سیاه روی پیکر مطهر امام و شمشیرها و نیزه‌ها نیز به نشان تیرها و ضربات بر بدن امام حسین(ع) است. علم‌هایی که به نخل بسته می‌شود، به نشان علمدار کربلا، حضرت عباس(ع) و پارچه‌های رنگارنگ برای حجله حضرت قاسم(ع) است. البته این تزیینات امروز کمتر شده ولی در گذشته بسیار بوده تا جایی که وزن نخل را بسیار افزایش می‌داده است. برای آراستن نخل شخصی کارآزموده، زیورآلات و اشیای تزیینی را به نخل وصل می‌کند که به «بابای نخل» معروف است.

پیشینه رسم نخل‌گردانی در مراسم عزاداری به دوره‌های پیش از صفویه می‌رسد. بسیاری از نویسندگان هم رسم نخل‌بندی و نخل‌گردانی را از بدعت‌های صفویان در ایران دانسته‌اند. اصولا نخل به مفهوم درخت خرماست و در اصطلاح عامیانه به هر درخت و درختچه‌ای تزیینی هم نخل گویند، اما در مراسم عزاداری اصطلاح نخل به تابوت واره‌ای می‌گویند که آن را بر دوش می‌کشند. این وسیله اتاقکی چوبی و حجیم و به شکل مکعب مستطیل است که از چوب بستنی و با یک کف‌بندی تشکیل شده است. الواری که در کف به کار می‌رود، معمولا یک‌متر بالاتر از پایه‌های ستون‌ها قرار گرفته‌اند. دو سر هریک از تیرها حدود یک‌متر از ۴ طرف کف دیواره نخل بیرون آمده و در واقع، دستگیره نخل را تشکیل می‌دهد. شکل ظاهری برخی نخل‌ها جناغی شکل سروی و برخی به صورت یک جناغ قوسی‌شکل است. البته نخل، شباهتی به درخت خرما ندارد و تا به‌حال هم نخلی که به شکل درخت خرما ساخته شده باشد، دیده نشده است.

تعداد نخل‌های عزاداری مردم یزد در گوشه و کنار این استان بسیار زیاد است و هر محله برای خود یک نخل دارد که اندازه‌های بسیار متفاوت و با جنس‌های گوناگونی دارند.

بزرگترین نخل استان یزد هر سال در شهرستان تفت بر روی دستان عزاداران حسینی قرار می‌گیرد و هزاران عزادار از گوشه و کنار یزد و ایران برای حضور در این مراسم به شهرستان تفت می‌روند.

قدیمی‌ترین نخل استان یزد نخل چوبی میدان امیر چخماق به عنوان قدیمی ترین نخل چوبی ایران با 450 سال عمر متعلق به عصر صفوی و به نخل حیدری ها معروف است که سال‌های سال در گوشه این میدان قرار گرفته و از 70 سال قبل تاکنون مورد استفاده عزاداران نبوده و همچنان به عنوان یک اثر زیبا و میراث فرهنگی پذیرای گردشگران بود.

این نخل در گذشته‌های بسیار دور به عنوان نخل اصلی عزاداری مردم یزد مورد استفاده قرار می‌گرفته و عزاداران از گوشه و کنار یزد برای شرکت در مراسم عزاداری آن به میدان امیرچقماق می‌آمدند و برای قرار گرفتن در زیر نخل نوبت می‌گرفتند.

نخل چوبی میدان امیرچقماق یزد، 8 و نیم متر ارتفاع، عرض و طول دارد و هندسه ایجاد و ساخت آن به مانند یک مکعب هشت و نیم متری است، این نخل با شکل خاصی که گرفته در قامت یک سرو بلند خود نمایی می‌کند.

برای ساخت این نخل بسیار قدیمی و بزرگ به صورت کامل از چوب استفاده شده و چوب‌ها به طرز ماهرانه‌ای به صورت مشبک مشبک در یکدیگر قرار گرفته اند و تبدیل به این نخل با عظمت و بزرگ شده‌اند.

در روزهای ابتدایی ماه محرم الحرام، در مراسمی خاص نخل‌های عزاداری با پارچه‌های سیاه و پرچم‌هایی مخصوص نخل‌های عزاداری، سیاه پوش می‌شوند و به استقبال تاسوعا و عاشورای حسینی می‌روند.

به طور معمول یک طرف نخل‌های عزاداری با آینه‌‌هایی که دارای قاب چوبی هستند پوشیده و دیگر طرف‌های نخل‌ها هم با پارچه‌های مشکلی ملبس می‌شوند و آمادگی خود برای قرار گرفتن بر روی دستان عزاداران حسینی را اعلام می‌کنند.

همزمان با ظهر عاشورا تعداد زیادی از عزاداران حسینی با قرار گرفتن در زیر نخل اقدام به گرفتن جا برای برداشتن نخل می‌کنند و با وجودی که هنوز چند ساعت به نخل برداری مانده، عزاداران برای اینکه بتوانند در بلند کردن نخل سهیم باشند، در زیر نخل می‌مانند.

با توجه به حجم و وزن بسیار بالای نخل‌ها، تعداد بسیار زیادی از عزاداران باید هنگام بلند کردن نخل در زیر آن قرار داشته باشند و یک نفر هم بر بالای نخل قرار گرفته و با سنج اقدام به راهنمایی عزاداران برای گرداندند نخل می‌کند.

ارتفاع پایه‌های نخل خیلی بلند نیست و با توجه به این موضوع و سخت بودن بلند کردن آن، چهار نفر "کُنده‌های" چوبی در دست می‌گیرند و زیر نخل می‌دوند تا به هنگامی که برای استراحت نخل بر روی زمین گذاشته می‌شود، این "کُنده‌ها" را زیر پایه‌های چوبی نخل قرار داده و ارتفاع آن را بالاتر ببرند.

نخل‌برداری در نقاط مختلف یزد و با استقبال بسیار پرشور عزاداران برگزار می‌شود، این مراسم در عزاداری دیگر ائمه معصومین(ع) هم انجام می‌شود اما پرشورترین زمان برگزاری آن مربوط به روز عاشورا است.

انتهای پیام/ط




رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.